Leerplandoelen

Nieuwe eindtermen in secundair onderwijs:
wat zijn ze en wat betekenen ze?

In het eerste kwartaal van 2021 heeft het Vlaams Parlement de nieuwe eindtermen in de tweede en derde graad van het secundair onderwijs goedgekeurd. Een ingrijpende beslissing voor de toekomst van het onderwijs in Vlaanderen. Wat zijn die eindtermen precies en waarom was er nood aan een hervorming?  Krijgen leerlingen meer leerstof of andere leerstof?

Wat zijn Eindtermen?

Eindtermen bepalen wat een leerling in het secundair onderwijs aan het einde van een schooljaar of graad minimaal moet kennen en kunnen. Eindtermen zijn een aantal minimumdoelen aan kennis, inzichten, vaardigheden en attitudes die de leerlingen moeten bereiken.

In het gewoon secundair onderwijs verschillen die eindtermen per graad. Er zijn met andere woorden eindtermen voor de 1e graad (1e en 2e middelbaar), de 2e graad (3e en 4e middelbaar) en de 3e graad (5e en 6e middelbaar). In de 1e graad verschillen de eindtermen per stroom: de A-stroom en de B-stroom (in de A-stroom zitten leerlingen die het getuigschrift basisonderwijs hebben gehaald, in de B-stroom de leerlingen die dat getuigschrift niet hebben gehaald).

Vanaf de 2e graad verschillen de eindtermen per zogenoemde finaliteit: doorstromen naar het hoger onderwijs, arbeidsmarktgericht of dubbele finaliteit. Die komen in de nieuwe structuur van het secundair onderwijs (zie filmpje onderaan in dit artikel) in de plaats van het algemeen secundair onderwijs (aso), beroepsonderwijs (bso), technisch onderwijs (tso) en kunstonderwijs (kso), al zijn die onderwijsvormen niet helemaal verdwenen en zijn er ook daar nog verschillen in eindtermen.

Moderner, actueler en ambitieuzer.

Waarom nieuwe eindtermen?

De huidige eindtermen in het secundair onderwijs dateren van midden jaren 90 en zijn dus al meer dan 20 jaar oud. Er was dus nood aan om ze moderner en actueler te maken. Voor specifieke vakken houdt dat in dat de eindtermen onder meer worden aangepast aan nieuwe kennis over of nieuwe toepassingen van bijvoorbeeld wiskunde of economie. Of zoals Filip Moons van de Vlaamse Vereniging voor Wiskundeleraars het verwoordt: “We hebben de nieuwe eindtermen aangepast aan de wiskunde van deze eeuw.”

Maar de nieuwe eindtermen moeten bepaalde doorstroomrichtingen ook beter laten aansluiten op hogere opleidingen. “We weten bijvoorbeeld dat een richting humane wetenschappen leerlingen vandaag onvoldoende voorbereidt op een universitaire opleiding psychologie”, legt Moons uit. “We hebben dus gekeken hoe we al die richtingen moeten invullen om er toch voor te zorgen dat je kan slagen in een universitaire opleiding die daarmee te maken heeft.” Concreet komt er in de humane wetenschappen bijvoorbeeld extra aandacht voor statistiek, waarvan geweten is dat dat in een universitaire opleiding sociale wetenschappen vaak een struikelvak is.

Ten derde wordt de algemene basisvorming uitgebreid, wat onder meer inhoudt dat de minimumdoelstellingen voor bijvoorbeeld leerlingen uit het bso ambitieuzer worden. In de nieuwe eindtermen is er onder andere meer aandacht voor wetenschappen, techniek en wiskunde (vaak aangeduid met het begrip STEM). Maar er wordt voortaan ook ingezet op digitale en financiële competenties, ondernemingszin en burgerschap. Met de nieuwe eindtermen zullen leerlingen op hun 18e meer kennen en kunnen en zo beter voorbereid zijn op een leven als volwassene, is de redenering, of ze nu verder studeren of meteen naar de arbeidsmarkt trekken.

Aan de nieuwe eindtermen voor de tweede graad is meer dan twee jaar gewerkt. Kort samengevat stelde het Vlaams Parlement op basis van Europese documenten en richtlijnen 16 sleutelcompetenties op. Zoals “digitale competentie en mediawijsheid”, “duurzaamheid”, “historisch bewustzijn” of “burgerschap”. Met die sleutelcompetenties gingen zogenoemde ontwikkelingscommissies (met daarin de onderwijskoepels, leerkrachten, experten, … ) dan aan de slag om de eindtermen zelf vast te leggen.

Wanneer worden de nieuwe eindtermen van kracht?

Vandaag zijn de nieuwe eindtermen in de 2e en 3e graad goedgekeurd. Het is de bedoeling dat ze de komende schooljaren gefaseerd van kracht worden:

  • Schooljaar 2021-2022: nieuwe eindtermen van kracht in het 3e middelbaar
  • Schooljaar 2022-2023: nieuwe eindtermen van kracht in het 4e middelbaar
  • Schooljaar 2023-2024: nieuwe eindtermen van kracht in het 5e middelbaar
  •  Schooljaar 2024-2025: nieuwe eindtermen van kracht in het 6e middelbaar

Die planning kan mogelijk nog in de war gestuurd worden, mocht het Grondwettelijk Hof het decreet over de nieuwe eindtermen (deels) verwerpen (zie kaderstukje).

De eindtermen in de 1e graad zijn al van kracht, respectievelijk sinds het schooljaar 2019-2020 (1e middelbaar) en het schooljaar 2020-2021 (2e middelbaar.)